Dünyanın en büyük kütüphanesi ISO (Uluslararası Standardizasyon Örgütü), 24.000’den fazla en iyi uygulama rehberi yazmış bir yapıdır.
Bir Alman civatası, bir Türk somununa uyuyorsa bu mühendislik başarısı değil, standart başarısıdır.
Bir Türk banka kartı, bir Japon ATM’sinde çalışıyorsa bu teknoloji başarısı değil, standart başarısıdır.
Ancak ISO tek başına, ne bir otoritedir, ne de firmalara ceza kesen bir polistir;
ISO aslında, TSE, DIN, ANSI gibi kuruluşların bir araya gelip oluşturduğu ortak bir akıl, küresel bir platformdur.
Peki bir firma “Ben ISO’ya uygun hareket ediyorum” dediğinde buna nasıl güvenebiliriz? Çünkü herkes “Ben yaptım, oldu” diyebilir.
İşte bu noktada Akreditasyon devreye girer.
Akreditasyon, güveni sözden alıp tescilli belgeye dönüştüren küresel bir noterlik sistemidir.
Bu yapı, güvenin yukarıdan aşağıya akışıdır. Akreditasyon sadece bir denetim mekanizması değildir; güvenin sınırları aşan transferidir.
TÜRKAK’ın attığı bir imzanın, IAF ve ILAC şemsiyesi altında dünyanın öbür ucunda geçerli olmasının sebebi budur.
Akreditasyon, yerel bir güvenin küresel pasaportudur.
Bu pasaport sayesinde Türkiye’de basılan bir mühür, dünyanın her gümrüğünde, her fabrikasında ve her ofisinde vize almadan geçer.
Bu dev yapının işleyişi iki ana damardan beslenir: IAF ve ILAC. Her ikisi de akreditasyondur ancak odaklandıkları dünyalar farklıdır.
IAF kolu, Süreçlerin ve Kararların dünyasıdır. Şirketin kurumsal hafızasını (17021), ürünün standartlara uygunluğunu (17065) ve insanın yetkinliğini (17024) yönetir. Kısacası IAF, “Doğru işi, doğru kişiyle, doğru yöntemle mi yapıyoruz?” sorusuna cevap verir.
ILAC kolu ise, Verinin ve Ölçümün dünyasıdır. Muayenenin (17020) tarafsızlığını ve laboratuvar sonuçlarının (17025) bilimsel hassasiyetini korur. Kısaca ILAC, “Elde ettiğimiz ölçüm ne kadar doğru ve güvenilir?” sorusunun teminatıdır.
Eğer Akreditasyon bir pasaportsa; IAF bu pasaportun üzerindeki vizeler ve izinlerdir, ILAC ise pasaport sahibinin parmak izi ve biyometrik doğrulamasıdır. Biri yetkiyi, diğeri teknik kesinliği sağlar.
Özetle, IAF sistemin doğruluğunu, ILAC ölçümün doğruluğunu güvence altına alır.
İşte bu yüzden, sistemler ne kadar mükemmel, ölçümler ne kadar hassas olursa olsun; tüm bu süreci yöneten insanın yetkinliği, yani ISO 17024, bu devasa güven zincirinin kilit taşıdır.
Standartlar dünyada düzeni kurar, akreditasyon bu düzenin üzerine küresel bir güven inşa eder.
Ancak bu devasa mekanizmanın en kritik çarkı, her zaman o sistemi işleten yetkin insan olacaktır. Personel belgelendirme (ISO 17024), işte bu güveni kağıtlardan ve cihazlardan alıp, doğrudan insanın uzmanlığına taşıyan köprüdür.
Serhat SÖYLEMEZ