ISO/IEC 17024 Perspektifinden
ISO/IEC 17024 uygulamalarında sıkça karşılaşılan kavramlardan ikisi “dış kaynak” ve **“diğer kaynaklar”**dır.
Bu iki kavram çoğu zaman aynı şeymiş gibi kullanılsa da, standart açısından aynı değildir ve farklı şekilde ele alınır.
Karışıklık genelde şuradan çıkar:
“Kuruluş dışında olan her şey dış kaynak mıdır?”
Kısa cevap: Hayır.
1️⃣ Dış Kaynak Nedir?
Dış kaynak, belgelendirme kuruluşunun kendi bünyesinde yürütmesi gereken bir faaliyetin,
sorumluluğu kuruluşta kalmak kaydıyla,
başka bir gerçek veya tüzel kişi tarafından yürütülmesidir.
Yani:
- faaliyet kuruluşa aittir
- kontrol ve sorumluluk kuruluştadır
- ama icra kuruluş dışındadır
Örnekler:
- Sınav uygulamasının dışarıdan bir firma tarafından yapılması
- Yazılı sınavların başka bir kuruluşta organize edilmesi
- Değerlendirici temininin dışarıdan sağlanması
Bu durumda ISO/IEC 17024 şunu ister:
- dış kaynak tanımlı olmalı
- kontrol mekanizması kurulmalı
- sorumluluk devredilmemeli
- izleme ve değerlendirme yapılmalı
📌 Denetimde sorulan soru nettir:
“Bu faaliyeti sen mi yönetiyorsun, yoksa bırakıp mı gidiyorsun?”
2️⃣ Diğer Kaynaklar Nedir?
Diğer kaynaklar, belgelendirme faaliyetinin bir parçası olmayan;
kuruluşun karar alma veya doğrulama süreçlerini destekleyen,
danışma / bilgi / referans niteliğindeki girdilerdir.
Burada:
- faaliyet devri yoktur
- icra yoktur
- sorumluluk paylaşımı yoktur
Örnekler:
- Konu uzmanlarından alınan görüşler
- Program geliştirme sırasında kullanılan dış raporlar
- Akademik çalışmalar
- Meslek kuruluşlarının yayımladığı referans dokümanlar
- Ulusal yeterlilikler
Bu kaynaklar:
- süreci destekler
- ama süreci yürütmez
📌 Denetimdeki bakış açısı:
“Bu kaynak kararını etkiliyor mu, yoksa sadece besliyor mu?”
3️⃣ Kritik Ayrım Noktası (en önemli kısım)
Sorulması gereken tek soru şudur:
Bu faaliyet, belgelendirme kuruluşu adına bir işi yapmak mıdır,
yoksa karar almaya yardımcı olmak mıdır?
- İş yapıyorsa → dış kaynak
- Bilgi sağlıyorsa → diğer kaynak
Bu ayrım doğru yapılmadığında:
- dış kaynaklar kontrolsüz kalır
- diğer kaynaklar gereksiz prosedürlere boğulur
4️⃣ Denetimde En Sık Yapılan Hata
En yaygın hata şudur:
Kuruluş dışındaki her şeyi “dış kaynak” olarak tanımlamak.
Bu yaklaşım:
- gereksiz sözleşmeler
- anlamsız izleme kayıtları
- şişirilmiş prosedürler
doğurur.
Standart bunu istemez.
5️⃣ Net Sonuç
- Dış kaynak, icra edilen bir faaliyettir → kontrol edilir
- Diğer kaynak, destekleyici bir girdidir → referans alınır
Önemli olan kaynağın nerede olduğu değil,
ne yaptığıdır.
ISO/IEC 17024 açısından mesele:
“Kim yaptı?” değil
“Kim sorumlu ve kim kontrol ediyor?” sorusudur.