Kısa cevap:
Her durumda zorunlu değil.
Ama nasıl bir yapı kurduğuna bağlı olarak ya zorunlu olur ya da eşdeğer bir mekanizma ile ikame edilir.
Şimdi açalım.
1️⃣ ISO/IEC 17024 ne diyor? (çekirdek metin)
ISO/IEC 17024:2012
Madde 8.4 – Uygun Uzmanların Katılımı
Standart şunu ister:
Belgelendirme programının oluşturulması, gözden geçirilmesi ve güncellenmesinde
uygun uzmanların katılımının sağlandığını gösteren dokümanlar bulunmalıdır.
🔴 Dikkat:
- “Program komitesi kurulacaktır” demiyor
- “Uygun uzmanların katılımı gösterilecektir” diyor
Yani amaç → uzman katılımı
araç → komite olabilir, başka bir mekanizma da olabilir
2️⃣ TÜRKAK R30.01 / R30.03 neyi netleştirdi?
Eski yaklaşım (Rev.00 – 2016)
- Program Komitesi algısı daha baskındı
- “Uygun uzmanların katılımı” çoğu zaman komite = tek yol gibi yorumlandı
Yeni yaklaşım (Rev.01 – 2023 ve Rev.09 – 2023)
TÜRKAK şunu netleştirdi 👇
Belgelendirme kuruluşu, program TS EN ISO/IEC 17024’e uygun geliştirildiğine dair
kayıt veya dokümanları elde edebiliyorsa,
ayrı bir program komitesi kurulması zorunlu değildir.
Ve çok kritik ek:
Program komitesi görevlendirilebilir veya başka bir mekanizma kullanılabilir.
Bu durumda kullanılan mekanizma tanımlanmalı ve kayıt altına alınmalıdır.
📌 Yani TÜRKAK artık:
- “Komite var mı?” diye sormuyor
- “Uzman katılımını nasıl sağlıyorsun ve bunu nasıl kanıtlıyorsun?” diye soruyor
3️⃣ MYK boyutu (işi karıştıran yer)
MYK rehberleri (özellikle eski SBD/RHB dokümanları) uzun süre:
- Ölçme ve Değerlendirme Komisyonu
- Program Komitesi
gibi yapıları ayrı ayrı tarif etti.
Bu da sahada şu karmaşayı doğurdu:
“2 ayrı topluluk mu kuracağız?”
Ama senin de koyduğun metinlerde görüldüğü gibi:
🔹 MYK Portal’da:
- Ulusal Yeterlilik Bilgi sayfası zaten var
- Program sahibinin çalışmaları kamuya açık
🔹 Yeni revizyonlarla:
Ayrı ayrı iki topluluk kurmaya gerek kalmamıştır.
Yani:
- Kuruluş içi Ölçme ve Değerlendirme Komisyonu
- Eğer doğru tanımlanmışsa
→ Program Komitesi fonksiyonunu da karşılayabilir
4️⃣ Denetimde kritik olan şey (asıl cevap)
Denetçi şuna bakar 👇
❓ Belgelendirme programı:
- Kimler tarafından geliştirildi?
- Kimler tarafından gözden geçiriliyor?
- Bu kişiler uygun uzman mı?
- Çıkar çatışması yönetilmiş mi?
- Kararlar kayıt altına alınmış mı?
Eğer:
- 3 kişilik bağımsız bir kurulun var
- Uzmanlıklar tanımlı
- Kararlar tutanaklı
- Yetki ve sorumluluklar prosedürde açık ise
👉 Adı “Program Komitesi” olmak zorunda değil.
5️⃣ O zaman ne zaman ZORUNLU olur?
Program Komitesi zorunlu hâle gelir, eğer:
- Kuruluş programı tek başına geliştiriyorsa
- Uzman katılımını başka bir mekanizma ile gösteremiyorsa
- Değerlendirme / sınav gereçleri için bağımsız göz yoksa
- Karar alma süreçleri kişilere bağlıysa
Bu durumda denetçi der ki:
“Bu yapıyı komite ile güvence altına al.”
6️⃣ Net sonuç (tek paragraf)
ISO/IEC 17024 standardı Program Komitesini amaç değil araç olarak görür.
Amaç; belgelendirme programının tarafsız, geçerli, güvenilir ve uzman katılımı ile yönetilmesidir.
Bu amaç; Program Komitesi ile sağlanabileceği gibi, tanımlı ve kayıtlı başka bir mekanizma ile de sağlanabilir.
Önemli olan yapının adı değil, işlevi ve kanıtıdır.